Hoofdstuk VI van het Handboek Katholieke Medische Ethiek onder redactie van dr. Willem Jacobus kardinaal Eijk, dr. L.J.M. Hendriks en prof.dr. F.J. van Ittersum.
2.1.1 Geschiedenis en actuele situatie Bij mensen die hun levenseinde voelen naderen en ook bij hun omstanders komt niet zelden de gedachte op dat het misschien beter zou zijn als het lijden niet te lang zou duren. In hedendaagse termen zegt men dan dat de kwaliteit van leven toch wel erg gering is geworden. Sinds …
3.4.1 Afzien van voeding en vocht Aan het einde van het leven, vooral van de zogenaamde ‘frail elderly’ maar ook bij een terminale ziekte, doet zich vaak een fase voor waarin de zieke mens niet meer in staat is zelfstandig vocht en voeding tot zich te nemen en er tenslotte ook geen behoefte meer aan …
Omdat de kwaliteit van leven van de patiënt in veel openbare discussies als het belangrijkste criterium voor de besluitvorming bij levensbeëindiging naar voren wordt gebracht, moeten daaraan nog enkele woorden worden gewijd. Eerder in dit hoofdstuk is er al in een meer fundamentele beschouwing over gesproken. In de eerste plaats is kwaliteit van leven een …
Omdat het leven van de mens een intrinsieke waarde vertegenwoordigt, hebben we ook geen beschikkingsrecht over andermans leven. Tegen levensbeëindiging zonder verzoek bestaat nog een aanzienlijke maatschappelijke weerstand, behalve in het geval van gehandicapte pasgeborenen. Levensbeëindigend handelen zonder verzoek komt echter wel voor en wordt in de vierde evaluatie van de Wet toetsing levensbeëindiging op …
Onder terminale of palliatieve sedatie wordt verstaan: het verminderen of wegnemen van het bewustzijn (door farmacologische middelen) om daarmee lijden van een patiënt door klachten die op geen andere wijze te bestrijden zijn (zogenoemde refractaire klachten) weg te nemen (zie ook Hoofdstuk VI.4.2.). Deze palliatieve sedatie (ook wel terminale sedatie genoemd wanneer het kort voor …
Al vanaf het begin van de hedendaagse discussie over euthanasie in Engeland in de jaren zeventig van de negentiende eeuw werd gesignaleerd dat er situaties voorkomen die zeer veel op euthanasie lijken (‘situations closely resembling euthanasia’). ‘Veronderstel bijvoorbeeld dat een gegeven patiënt met zekerheid nog een hele maand afschuwelijk zou lijden, als hij aan zichzelf …
Uiteraard is ook de geest van de mens een intrinsieke dimensie die specifieke aandacht en zorg nodig heeft. De kwaliteit van leven heeft ook spirituele aspecten. De zorg voor een waardig leven en een waardig sterven impliceert ook aandacht voor het spirituele welzijn. Een goede pastorale begeleiding – zeker bij een christen – is daarom …
Een belangrijk aspect van stervensbegeleiding – maar dat geldt ook in andere situaties – betreft de informatie die men aan de zieke over de diagnose, verdere behandelingsmogelijkheden en de prognose verstrekt. Als er geen benadeling meer mogelijk is, moet de arts dat dan ook zomaar meedelen? Moet de patiënt worden ingelicht over het lijden dat …
Dat zieken wier kwaliteit van leven blijvend en ernstig is aangetast, de kwaliteit van hun leven niet meer zien, kan heel begrijpelijk zijn. Dit geldt ook voor ouders die geconfronteerd worden met het feit dat hun ongeboren of pasgeboren kind ernstig gehandicapt is: door teleurstelling en emotie overmand kunnen zij ertoe neigen aan de aangetaste …
Om de waarde van het leven en daaraan gerelateerd die van het sterven te beoordelen hanteert men dikwijls als criterium het begrip kwaliteit van leven (quality of life): als de kwaliteit van leven onder een bepaald minimum zakt, dan zou het leven zelfs zijn waarde geheel kunnen verliezen. De kwaliteit van leven wordt als criterium …
