5.3.3 De productie van chimaera’s
Een chimaera is een individu waarin cellijnen voorkomen van een verschillende genetische oorsprong. In 1965 slaagde Mintz erin twee erfelijke niet verwante jonge muizenembryo’s met elkaar te combineren tot één embryo. Na implantatie in een draagmoeder kwam hier één volwassen individu uit voort. Maximaal drie embryo’s konden op deze wijze tot één individu worden gecombineerd. De betreffende muizen hadden dus vier respectievelijk zes ouders. In een later stadium van ontwikkeling blijkt dat na transplantatie van bepaalde gedeeltes van de embryonale hersenen van de Japanse kwartel naar de hersenen van kippenembryo’s de hieruit voorgekomen kippen kunnen kraaien als jonge Japanse kwartels. Dit is de eerste keer dat gedrag van de ene diersoort op de andere is overgebracht door de transplantatie van hersenweefsel [: E. Balaban, M.A. Teillet, N. Le Douarin. Application of the quail-chick chimera system to the study of brain development and behavior. Science. 1988/09/09 ed 1988, 241, 1339–42 doi:10.1126/science.3413496.].
De combinatie van embryo’s is vruchtbaar geweest voor de bestudering van de ontwikkeling van zoogdieren en het lokaliseren van bepaalde ziekten. Bij dieren heeft men sommige ziekten zoals blindheid en anemie kunnen mitigeren door de combinatie van gezonde embryo’s met embryo’s met erfelijke defecten. Opvallend is dat cellen van bepaalde tumoren na combinatie met cellen van muizenembryo’s hun kwaadaardig karakter verliezen [: E. Balaban, M.A. Teillet, N. Le Douarin. Application of the quail-chick chimera system to the study of brain development and behavior. Science. 1988/09/09 ed 1988, 241, 1339–42 doi:10.1126/science.3413496.]. De vier-ouder-individuen zijn overigens verhoogd gevoelig voor tumoren, tonen zij een verhoogde mortaliteit en zijn zij vaak steriel [: C. Cirotto, S. Privitera. La sfida del l’ingegneria genetica. Assisi: Citadella; 1985.].
Stel dat na combinatie van twee menselijke embryo’s één menselijke persoon zou ontstaan. Een van beide embryo’s zou dan de kans hebben gehad zich verder te ontwikkelen, terwijl de ander lichamelijk zou zijn ‘geabsorbeerd’. Dit betekent simpelweg de dood van dit laatste embryo. De combinatie van menselijke en dierlijke embryo’s is evident immoreel. Evenals bij de vorming van mens-dier-hybriden zou men zich moeten afvragen wat het resulterende individu is. Moet het ook als mens worden beschouwd, wanneer het niet kan denken of andere typisch menselijke vermogens ontbreken? Welke criteria zou men dan moeten aanleggen om de menselijkheid vast te kunnen stellen? [: W.J. Eijk. The ethical problems of genetic engineering of human beings. Faculteit voor Filosofie, Kerkrade: Pontifica Università di San Tomaso d’Aquino, Roma; 1990, PhD, p. 209–212.].
De Belgische embryowet verbeidt het creëren van chimaera’s (artikel 5.1.). De Nederlandse embryowet laat de deur voor wetenschappelijke onderzoek met chimaera’s op een kier, door het creéren van chimaer’s door een combinatie van alleen menselijke of menselijke en dierlijke embryonale cellen niet te verbieden, mits men ze niet de gelegenheid geeft om zich langer dan 14 dagen vanaf de conceptie te ontwikkelen. Tevens mogen chimaera’s niet worden ingebracht bij mens of dier [: Wet van 20 juni 2002, houdende regels inzake handelingen met geslachtscellen en embryo’s (Embryowet). Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden 2002, 338, 1–10, art. 25b.]. Echter, de onduidelijkheid die er bestaat ten aanzien van de vraag of mens-dier chimaera’s mensen of dieren zijn, maakt dat het creëren ervan ontoelaatbaar moet worden geacht. Wat betreft de mens-mens chimaera’s komt daarbij nog het probleem betreffende de status van het menselijk embryo dat door het andere is ‘geabsorbeerd’.
